14 km: Arensgenhout – Cauberg

Een wandeling naar de Kluis over het Milioenlijntje heen langs de Geul naar en door het centrum van Valkenburg met een wandeling vanaf de Cauberg door het Kuurpark.

Het begin- en eindpunt van deze ca. 14 km lange wandeling is het Wethouder Daamenplein en gaat langs diverse attracties rondom Valkenburg en door het gezellige centrum. Onderweg zijn er vele gelegenheden tot het nemen van een pauze.

Valkenburg beschikt over veel attracties en bezienswaardigheden zoals bijvoorbeeld kastelen, musea, grotten, attractieparken, kabelbaan, rodelbaan, themapark Sprookjesbos en een kasteelruïne. Landelijke faam genieten Thermae 2OOO en het Holland Casino, boven op de Cauberg. Gezellige winkels, restaurants, (verwarmde) terrasjes, de rivier de Geul en historische gebouwen typeren het straatbeeld van Valkenburg.

De wandeling:

U loopt vanaf het Wethouder Daamenplein de Burg. Kerckhoffsstraat in en gaat rechtsaf de Kampstraat in en meteen links de Kleingenhoutersteeg in. Wij lopen Kleingenhout in voorbij de kapel. Hier gaat de Kleingenhoutersteeg over in Heihofweg. De Heihofweg lopen wij helemaal uit. Aan het einde van de Heihofweg (T-splitsing) gaan we wederom rechtsaf.
Bij huisnummer 6 nemen we de trappen naar beneden en steken de weg over, richting het Chinees restaurant.
Aan de overkant lopen we naar rechts, passeren het restaurant aan de voorkant, steken de Raadhuisstraat over en vervolgen onze weg via het fietspad onder het viaduct (autosnelweg) door. Na de oprit van de autosnelweg richting Heerlen te zijn overgestoken, houden we links aan. Deze weg loopt parallel met de oprit van de autosnelweg en buigt na ca. 50 meter naar rechts. Aan het einde van deze weg, op een
T-splitsing, gaan we rechtsaf en na 25 meter linksaf naar beneden. Beneden aangekomen (bij elektriciteitshuisje) lopen we naar links over het fietspad. Ca. 15 meter na het bord met de tekst “Hellebeuk Roesvast-staal”, steken we de Klimmenderweg over en nemen we de veldweg omhoog.
Op kruising met geasfalteerde weg schuin links / rechtdoor de veldweg verder volgen (richting Schaesberg – voorbij ingang natuurgebied Gen Hoes). Op de volgende T-splitsing weer rechtsaf. Lopen richting bebossing en komen bij De Kluis.
De Kluis is een kapel, die in de 17e eeuw gebouwd is door de Heer van Schaloen. De kapel diende gedurende bijna twee en een halve eeuw vrijwel onafgebroken als woning van kluizenaars. De Kluis is te bezichtigen van half mei t/m oktober op elke zondag en in juli en augustus ook van maandag t/m donderdag. De openingstijd is 13.00 – 17.00 uur.
We vervolgen onze weg rechtdoor en langs de slagboom bij de kapel. We passeren nu 15 monumentjes van de Schaelsberg en de Kluis. Wij gaan over de weg, bocht naar rechts volgend, door het bos naar beneden. De brede weg naar beneden blijven volgen en alle kleine paadjes, of die erop lijken, links en rechts negeren. We lopen tegen de spoorlijn aan en gaan rechts over de brug die het spoor van ‘het miljoenenlijntje’ oversteekt. Wij vervolgen het brede pad verder naar beneden richting de drie beeldjes / Oud-Valkenburg.
Het miljoenenlijntje is de oudste grensoverschrijdende spoorlijn van Nederland. Het traject loopt van Maastricht via Valkenburg, Schin op Geul, Wijlre, Eijs, Simpelveld en Bocholtz naar het Duitse Richterich en Aken. Deze lijn werd in oktober 1853 in gebruik genomen en gesloten in 1988.
De Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij (Z.L.S.M.) draagt zorg voor het behoud van dit traject en de huidige exploitatie van een toeristische stoomtreindienst. Tot op de dag van vandaag verzorgt de Z.L.S.M. retourritten tussen Schin op Geul en Kerkrade over een traject van ruim 16 kilometer en tussen Simpelveld en Vetschau, net over de Duitse grens, over een traject van bijna 6 kilometer.
Beneden aangekomen zien we links, tegenover de brug over de Geul, de Drie Beeldjes staan.
Het meest bekende monumentje van Valkenburg. De Drie Beeldjes stellen een zogeheten Calvariegroep voor : Christus aan het kruis geflankeerd door zijn moeder Maria en zijn lievelingsleerling Johannes de Evangelist. In het nisje aan de voet van het kruis staat een klein beeldje van Sint Rochus, de heilige die werd aangeroepen tegen de pest. Volgens de legende werd de groep hier geplaatst in opdracht van de heer van kasteel Schaloen, die last had van een boze geest. Deze verhinderde hem steeds met zijn paard de Geul over te steken. Na plaatsing van de beeldjes had hij geen last meer van de geest.
Na de beeldjes te hebben bekeken, lopen we terug richting Valkenburg a/d Geul. Links van ons stroomt het riviertje de Geul en zien we kasteel Schaloen liggen.
Het riviertje de Geul ontspringt in het waterrijke gebied van het Belgische dorpje Eynatten, dicht tegen de Belgisch-Duitse grens, in het zogeheten Staatswald, een op Belgisch grondgebied gelegen uitloper van het Aachener Wald . In het gehucht Lichtenbusch, behorend tot de gemeente Raeren, ligt de boerderij ‘Het Todtleger’, waar in één van de kelders zich de bron bevindt, die men algemeen als de oorsprong van de Geul beschouwt. Even verderop voegen zich vier andere bronnen bij het kleine beekje en dan wordt het al gauw een snel stromend riviertje. Dan begint de Geul aan haar 58 kilometer naar de Maas: 20 Belgische en 38 Nederlandse Geulkilometers. Het gebied tussen Epen en Valkenburg geldt als het Geuldal bij uitstek. Hier trekt de natuur alle registers van lieflijkheid, bekoorlijkheid en indrukwekkendheid open. Gevoed door talrijke beekjes is de rivier in dit gebied al aanmerkelijk breder. Na een tocht door de valleien rondom Valkenburg gaat ze achter Meerssen langzamer, bezadigder stromen. Het verval is daar duidelijk minder en uiteindelijk wordt de in haar eerste kilometers zo woeste Geul als een onopvallende rivier bij het gehucht Voelwammes onder Itteren opgenomen in de Maas. Ze is dan in die 58 kilometer ongeveer 250 meter gedaald.
Kasteel Schaloen werd gedeeltelijk gebouwd in 1656. De kasteelboerderij dateert uit de achttiende eeuw. Het kasteel werd eind negentiende eeuw gerestaureerd door de bekende architect Kuypers
De Geul links van ons blijven wij volgen. Na het passeren van de slagboom gaan we direct linksaf en lopen via de parkeerplaats het kasteelpark Oost in (geel, groen en rood paaltje).
Achter de parkeerplaats gaan we direct links, over het bruggetje over de Geul. Als we het bruggetje zijn overgestoken, direct rechts. We volgen dit pad langs de Geul lange tijd. De Geul rechts van ons houden. Het kasteel dat we aan de achterkant passeren is kasteel Oost.
Kasteel Oost werd in de zestiende eeuw uit mergelsteen gebouwd. De kasteelboerderij is wellicht ouder.
Bij de volgende brug aangekomen gaan we links, richting centrum / overige. Niet over de brug gaan. Dez rechts van ons houden. We blijven dit voetpad (groen en zwart paaltje) volgen. Bij de verkeersweg steken we over en vervolgen het voetpad verder, richting centrum. We passeren hotel Walram.
Bij dit hotel gaan wij links de hoek om. Hotel links houden. (Niet rechtdoor over bruggetjes de Molenstraat in). Nadat wij bij Hotel Walram de hoek om zijn blijven wij alsmaar rechtdoor lopen, tot bij lunchroom Botterweck.
Bij de lunchroom recht voor ons zien we links de St. Nicolaas- en Barbarakerk en iets verder rechts kasteel Den Halder en haar park. In park Den Halder liggen nog enige restanten van de vroegere stadsomwalling. In de muur zijn nog enkele poorten te zien, waardoor volgens sommigen in vroeger eeuwen de Geul gestroomd heeft.
Wij gaan echter voorbij de lunchroom direct links en lopen de Grotestraat-Centrum in. We lopen nu door het gezellige centrum van Valkenburg met de vele terrasjes.
In deze straat ligt halverwege het Streekmuseum Het Land van Valkenburg, dat sedert 1969 een onderkomen heeft gekregen in het voormalige stadhuis van de Geulstad. Aan de gevel van het streekmuseum hangt een plaquette. Deze plaquette is ter herdenking aan honderden vermeende Bokkerijders, die in de achttiende eeuw door gerechtelijke dwalingen als leden van een geheime misdadigersbende terechtgesteld werden. Het fantastische maar verkeerde verhaal rondom de Bokkerijders is bij velen wel bekend: een geheim genootschap van misdadigers dat zich verzekerde van een pact met de duivel om op getemde bokken door het luchtruim te kunnen scheren.
Nu hadden gedurende de achttiende eeuw wel degelijk inbraken, diefstallen en berovingen in Zuid-Limburg plaats. Dat al die misdrijven bijgeschreven kunnen worden op het conto van een in het geheim opererende groep, is echter nooit vast komen te staan. Sterker nog: er is in de voorbije twee eeuwen niet één aanwijzing boven water gekomen die inderdaad wijst op het bestaan van een bende. Laat staan dat er ooit bewijs is geleverd voor een diabolische samenzwering of bokken met een vliegbrevet. Vast staat daarentegen wel dat in de tweede helft van de achttiende eeuw honderden mensen zijn gemarteld en ter dood werden veroordeeld, omdat de rechterlijke macht dácht dat zij Bokkerijders waren. Verdachten van inbraken en diefstallen werden op de pijnbank doelbewust tot bekentenissen gedwongen om voeding te geven aan deze mythe. Anders gezegd: juist door het toepassen van tortuur tijdens verhoren werd de Bokkerijdersbende leven ingeblazen. Terwijl het in werkelijkheid ging om los van elkaar opererende kruimeldieven, inbrekers en struikrovers die op de dag van vandaag veelal met dienstverlening of een korte celstraf bij de rechter vandaan worden gestuurd.
Op de T-splitsing bij drogisterij “De Tunnel” gaan we rechtsaf, de Muntstraat. Iets verder lopen we via de Grendelpoort (ook wel Berger- of Maastrichterpoort genoemd) deze straat uit.
We steken het zebrapad over en lopen nu naar links, richting Holland Casino en Thermae 2000. We beginnen nu aan een zeer bekende klim, t.w. de Cauberg (12 %).
De Cauberg is al vele jaren het strijdtoneel van de wielersport. Op de top van de Cauberg ligt de finish van de Amstel Gold Race en met enige regelmaat ook van het wereldkampioenschap.
Tijdens de klim passeren we de gemeentegrot, de Lourdesgrot, de algemene begraafplaats Cauberg en de gedenkplaats voor gevallen Limburgers in het verzet van 1940 – 1945.
De Lourdesgrot is een waarheidsgetrouwe kopie van de grot van Lourdes. Aan het begin van de twintigste eeuw maakten de zielzorgers in Valkenburg zich grote zorgen over de invloed van vreemdelingen (lees: niet-katholieken) als gevolg van het opkomende toerisme. Bevordering van de devotie tot Maria werd als een probaat middel tegen deze invloeden beschouwd.
Op de algemene begraafplaats Cauberg zijn alle geloofsrichtingen vertegenwoordigd. Bijzonder fraai zijn de negentiende-eeuwse familiegrafkelders. Op het kerkhof vind je onder meer het graf van ene Hagenbeck, ooit verbonden aan Klant’s Dierentuin te Valkenburg (deze dierentuin bestaat al jaren niet meer). Op zijn graf een beeld van zijn lievelingsdier: een ijsbeer. Zijn hart behoorde de dieren toe, staat er in het Duits geschreven. Verder de begraafplaats van de paters H. Harten (met eenvoudige witte kruisjes), een groep Joodse graven en een herinneringsplaquette die de joodse oorlogsslachtoffers memoreert. Nieuwer zijn de grafnissen, schuifgraven in muren.
Onder de brug over de Cauberg, nemen we links de trappen richting Casino / Thermae. Boven gekomen gaan we vervolgens over de brug en lopen dan naar het Casino en het kuurpark Cauberg. Voor de hoofdingang van het Casino houden we rechts aan en lopen omlaag. Vervolgens links (men kan het ook zien als rechtdoor) het kuurpark Cauberg in. Dus niet terug naar de Cauberg. Als wij het Kuurpark inlopen achter het casino direct rechts. Wij lopen en blijven dit doen in het verlengde van rechts de Cauberg. Wij lopen langs de kasteelruïne en krijgen prachtige uitzichten op het Geuldal en Geulstadje Valkenburg.
De kasteelruïne is het restant van een van de weinige hoogteburchten van ons land. Het kasteel van Valkenburg wordt voor het eerst in bronnen vermeld in 1122. Dan wordt de burcht belegerd door de troepen van de Duitse keizer. Na een belegering van zes weken wordt het kasteel ingenomen en verwoest. Er zouden nog tal van belegeringen en verwoestingen plaatsvinden. Beroemde bewoner is Walram de Rosse, die voortdurend onenigheid had met de hertog van Brabant. In 1288 wordt het kasteel door de Brabanders belegerd, maar volgens de overlevering ontsnapt Walram via vluchtgangen waardoor de belegering moet worden opgeheven. Deze vluchtgangen zijn nog steeds te zien in delen van de Fluwelengrot. Ze kunnen niet betreden worden omdat ze zich te hoog in de gewelven bevinden. Het kasteel van Valkenburg beleeft zijn laatste belegering in 1672. Dan veroveren de troepen van de Franse koning Lodewijk XIV de burcht, maar het Hollandse leger weet het terug te veroveren. Besloten wordt om de burcht onherstelbaar te verwoesten om te voorkomen dat ze opnieuw in Franse handen valt. Op 10 december 1672 wordt het kasteel met buskruitladingen tot ontploffing gebracht en daarmee komt een einde aan Nederlands enige hoogteburcht. Sinds 1924 is dit kasteel eigendom van de Stichting Kasteel van Valkenburg, die zich nog steeds inzet om door middel van wetenschappelijk onderzoek de resten van het kasteel bloot te leggen en te behouden.

Als wij ons rechts houden in de afdaling krijgen wij beneden een scherpe bocht naar links. Met wederom prachtige uitzichten rechts van ons. Na de bocht naar links volgen een paar trappen. Wij lopen nu tegen het hekwerk van het openluchttheater aan. enemen wij ochtWe lopen nu door het park naar beneden en verlaten het park in de linkerhoek, richting het openluchttheater.

Nu twee mogelijkheden:

1. Wij kunnen nu naar rechts naar beneden via de trappen.
Beneden aangekomen bij de ingang van het openluchttheater, vervolgen
we onze weg naar links, Plenkerstraat richting Romeinse katakomben.
De eerste weg naar rechts, de Polfermolenweg, negeren en de Plenkert-
straat Plenkertstraat blijven volgen. We lopen nu langs de geschiedenis
van de vuursteenmijnbouw in het Geuldal (3500 jaar geleden), de
Romeinse katakomben en de achterzijde van de Leeuw bierbrouwerij.
Deze weg blijven volgen tot bij chalet Tivoli.

2. Wij kunnen nu naar links en lopen om het openluchttheater heen. De afrastering van het theater rechts van ons. Wij blijven dit weggetje volgen. Het gaat
over in een bredere en slingerende bosweg met onder ons de geschiedenis (grotten) van de vuursteenmijnbouw in het Geuldal (3500 jaar geleden.) Wij blijven
deze brede bosweg slingerend in het verlende van de Plenkerstraat volgen tot aan de Katakomben.

De katakomben zijn tussen 1908 en 1912 aangelegd in een mergelgroeve. De Katakomben zijn een waarheidsgetrouwe kopie van de Katakomben te Rome, de eerste onderaardse begraafplaatsen van de christenen aldaar. De aanleg stond onder leiding van architect Kuypers.

Bij chalet Tivoli gaan we rechtsaf richting Broekhem / Strabeek. We steken via een bruggetje weer de Geul over en gaan rechtsaf (geel paaltje). We lopen nu naar Broekhem. Bij het grasveld steken wij de weg over en lopen de Prinses Irenelaan in. Deze straat uitlopen en aan het einde rechtsaf, Pr. W. Alexanderlaan. Daar waar de weg naar rechts buigt lopen wij naar links, tussen de twee flatgebouwen door. Dit pad volgen we tot bij de kerk van Broekhem.
Bij de kerk lopen wij richting de drukke verkeersweg en daar linksaf. We lopen langs hotel “De Uitkijk” tot bij bakkerij van Eijndhoven. Hier nemen we de straat naar rechts, de Bosstraat.
We steken de spoorwegovergang over en lopen vervolgens rechtdoor. Aan de linkerkant ligt een begraafplaats. We klimmen gestaag omhoog en steken de autosnelweg Maastricht – Heerlen (A79) over. We blijven steeds rechtdoor lopen, richting klooster Ravensbosch.
Bij de kapel steken wij de weg over en lopen steeds rechtdoor Arensgenhout in en komen uit bij ons vertrekpunt: het Wethouder Daamenplein.